Zdravo! Osnovne jezičke grupe u Evropi nisu dosadno porodično stablo, nego mapa koja ti pokazuje s kim je srpski jezik u srodstvu.
Glavna fora: srpski je deo slovenske grane, a slovenska grana je deo velike indoevropske porodice.
Kad ovo shvatiš, lakše pamtiš zašto su nam poljski, ruski i bugarski bliži od mađarskog ili finskog.
Ova tema se prirodno nastavlja na srpski jezik među drugim slovenskim jezicima.
Jezici mogu biti srodni isto kao ljudi u porodici. Ako više jezika potiče od istog starog jezika, oni pripadaju istoj jezičkoj porodici.
zajednički predak
slične osnovne reči
razvoj kroz vekove
Većina evropskih jezika pripada indoevropskoj porodici jezika. To je ogromna porodica koja potiče od praindoevropskog jezika.
Za razvoj od prajezika do slovenskih jezika koristi i lekciju seobe Slovena.
Srodnost se vidi po osnovnim rečima koje liče jedna na drugu. Primer je reč majka: srpski majka, ruski mat, češki matka, engleski mother, nemački Mutter.
U Evropi su najvažnije tri velike indoevropske grane: slovenska, romanska i germanska.
srpski, ruski, poljski, bugarski
italijanski, španski, francuski, rumunski
nemački, engleski, švedski, holandski
Srpski pripada slovenskim jezicima. Svi slovenski jezici potiču od praslovenskog, jezika kojim su govorili Sloveni pre velikih seoba.
O praslovenskom ponovi lekciju srpski jezik među drugim slovenskim jezicima.
Praslovenski jezik bio je zajednički jezik starih Slovena. Nije imao pismo, pa o njemu znamo preko poređenja kasnijih slovenskih jezika.
Prvo slovensko pismo i književni jezik obrađuje lekcija stvaranje staroslovenskog jezika.
zajednički predak slovenskih jezika
nije imao pismo
rekonstruiše se poređenjem
Kada su se Sloveni selili na jug, zapad i istok, njihov zajednički jezik počeo je da se menja. Tako su nastale tri velike grupe slovenskih jezika.
Slovenske jezike delimo na južnoslovenske, zapadnoslovenske i istočnoslovenske.
| Grupa | Jezici |
|---|---|
| Južnoslovenska | srpski, hrvatski, bošnjački, crnogorski, slovenački, makedonski, bugarski |
| Zapadnoslovenska | poljski, češki, slovački, lužičkosrpski |
| Istočnoslovenska | ruski, ukrajinski, beloruski |
Južnoslovenski jezici su grupa kojoj pripada srpski. Dele se na zapadni i istočni deo.
srpski, hrvatski, bošnjački, crnogorski, slovenački
makedonski i bugarski
Za mesto srpskog standarda pogledaj dijalekte srpskog jezika.
Srpski jezik pripada južnoslovenskoj grupi, zapadnom delu te grupe. Zato je srodan hrvatskom, bošnjačkom, crnogorskom i slovenačkom jeziku, ali i šire bugarskom i makedonskom.
indoevropski
slovenski
južnoslovenski
zapadni južnoslovenski deo
Staroslovenski jezik je prvi književni jezik svih Slovena. Danas se ne govori kao narodni jezik, ali je ogroman za istoriju slovenske pismenosti.
Detaljno ga obrađuje lekcija nastanak književnog jezika svih Slovena.
Zapadnoslovenski jezici su poljski, češki, slovački i lužičkosrpski. Njihovi govornici žive zapadnije i severnije od južnoslovenskog prostora.
Istočnoslovenski jezici su ruski, ukrajinski i beloruski. To je slovenska grupa sa velikim brojem govornika.
ruski
ukrajinski
beloruski
Sličnost slovenskih jezika vidi se u osnovnim rečima: majka, voda, brat, sunce. One ne moraju da se pišu isto, ali zvuče slično jer imaju zajednički koren.
| Srpski | Ruski | Poljski | Bugarski |
|---|---|---|---|
| majka | mat | matka | majka |
| voda | voda | woda | voda |
| brat | brat | brat | brat |
| sunce | solnce | słońce | slance |
Slovenski jezici imaju zajedničko poreklo, pa čuvaju slične korene, slične oblike i često sličan zvuk. Zbog toga možeš da prepoznaš deo reči i kad ne znaš taj jezik.
To ne znači da su svi slovenski jezici isti.
Vekovi odvojenog razvoja, različita pisma i istorija napravili su mnogo razlika.
Romanski jezici potekli su iz latinskog. Najpoznatiji su italijanski, španski, francuski i rumunski.
latinski koren
italijanski
francuski
španski
rumunski
Germanski jezici obuhvataju nemački, engleski, švedski, holandski i druge srodne jezike.
Za današnji uticaj engleskog možeš povezati i temu prilagođavanje pisanja imena iz stranih jezika.
Pored tri velike grupe, u Evropi postoje i manje indoevropske grane: keltska i baltička, kao i posebne grane poput grčkog, albanskog i jermenskog.
keltski jezici
baltički jezici
grčki
albanski
jermenski
Ne pripadaju svi evropski jezici indoevropskoj porodici. Mađarski, finski i estonski pripadaju ugro-finskoj porodici.
Najlakše je da zamisliš kartu. Južni Sloveni su na jugu Evrope, istočni na istoku, a zapadni zapadnije i severnije od nas.
Za geografsko-istorijsku pozadinu ponovi seobe Slovena i stvaranje slovenskih jezika.
Ovo su greške koje nastavnici često ubace kao trik pitanja.
mađarski = ugro-finski
engleski = germanski
rumunski = romanski
srpski = južnoslovenski
Ako imaš malo vremena, ovu tabelu pamti kao mini-mapicu Evrope.
| Grupa | Primeri | Caka |
|---|---|---|
| Slovenska | srpski, ruski, poljski | naša grana |
| Romanska | italijanski, francuski, rumunski | latinski koren |
| Germanska | nemački, engleski, švedski | engleski je ovde |
| Ugro-finska | mađarski, finski, estonski | nije indoevropska |
Da sumiramo najbitnije:
Za nastavak ponovi stvaranje staroslovenskog jezika, Vukovu reformu i srpski jezik od Vuka do danas.
srpski = južnoslovenski
slovenski = indoevropski
romanski = latinski koren
engleski = germanski
